Hoe gaat de politiek met het klimaat om?
Rond het klimaatprobleem heersen erg veel vragen. Vragen waar je eigenlijk nooit een duidelijk antwoord op krijgt naar onze mening. Op 26 mei zijn er verkiezingen. Omdat het klimaat-thema net vandaag zo hoog op de agenda staat, is het duidelijk waar de verkiezingen van mei 2019 voor een groot deel over zullen gaan. Klimaat leeft, vooral bij de jeugd. Het is net die jeugd die in mei (vaak voor de eerste keer) naar de stembus zal moeten trekken. Wij vinden het enorm belangrijk dat de jeugd (maar eigenlijk iedereen) weet op wie ze stemt.
Er is één vraag die bij ons vandaag centraal staat. Welke partij kan de beste oplossing/maatregel bieden voor het alomtegenwoordige klimaatprobleem? Met die vraag trok onze tweekoppige redactie naar politicoloog Stefaan Walgrave en Greenpeace directeur Valerie Del Re.
Onze Politicsredactie, Ilene en Annelies, vertellen je wat ze deden in het filmpje hieronder.
~Interview~
“Democratie werkt tegen straffe klimaatmaatregelen“
Stefaan Walgrave is politicoloog aan de Universiteit van Antwerpen. Samen met zijn team werkte hij mee aan de stemtest. Hij is vandaag perfect op de hoogte van het Belgische partijlandschap.
Issue ownership
Walgrave wijst ons op het verschil tussen de partij die ‘het klimaat’ het belangrijkste vindt en de partij die voor het klimaatprobleem de beste oplossing heeft.
“Je denkt meteen aan de partij Groen als je aan klimaat denkt. In de politieke terminologie noemt men dat ‘issue ownership’. Net zoals je bij belastingen meteen aan Open VLD denkt. Issues zijn eigendom van bepaalde partijen.” Het issue ‘klimaat’ is dus bezit van de partij GROEN. Wij willen weten of GROEN ook het best in staat is om daarrond beleid te creëren.
Winnen op klimaat, verliezen op andere domeinen?
Wat is de schade? Wat zijn de gevolgen op andere domeinen, als men voor een sterk klimaatbeleid kiest? Wat bijvoorbeeld met de sociale gelijkheid of de economische groei?
“Wie klimaat dus belangrijk vindt, stemt op GROEN. De andere partijen vinden klimaat ongetwijfeld ook erg belangrijk, maar niet ten koste van alles.” Zo noemt de N-VA zich bijvoorbeeld eco-realistisch. Zij willen dat het klimaat vooruit gaat, maar niet als dat de economische groei in de kiem smoort.
Klein land, grote regering
“Politici doen in België echt wel hun uiterste best om te doen wat ze beloven. Natuurlijk moeten ze daarvoor eerst in de regering zitten. Daarna moeten hun beleidsvoorstellen ook in het regeerakkoord komen. In België is dat niet zo eenvoudig omdat er vrij veel partijen in de regering kunnen zitten. In een systeem waar maar 1 partij in de regering zit, kunnen die veel meer. Uiteindelijk gaan we dus van een grote stapel beloftes naar een kleine stapel.”
Mobilisatie
Walgrave is erg verbaasd dat het klimaat sinds januari plots zo hoog op de agenda staat. “De eigenschappen van de klimaatproblematiek zijn juist zo dat het moeilijk is om mensen te mobiliseren. De kosten/nadelen ervan liggen in de toekomst. Op dit moment heb je er eigenlijk geen last van. Dat ligt anders dan bijvoorbeeld ontslagen. Want je voelt die nadelen meteen.”
Uitdagingen van de problematiek
Oplossingen creëren voor de klimaatproblematiek is lang niet zo eenvoudig als we zouden denken. “De stopzetting van de klimaatopwarming is voor iedereen voordelig, maar de kosten zullen bij sommige groepen liggen.” Hoe maak je een rechtvaardig beleid, waar de groepen die de meeste schade berokkenen aan het klimaat, ook de meeste kosten/nadelen moeten dragen?”
Waar is dat draagvlak?
De kosten/nadelen om het klimaatprobleem op te lossen zijn enorm groot. Te groot volgens Walgrave. Hij denkt dat het klimaatprobleem enkel technisch gezien opgelost kan worden.
“Op een democratische, politieke manier tot een consensus komen om het klimaatprobleem op te lossen of onder controle te houden is volgens mij niet mogelijk. Het draagvlak waar zo veel jongeren over spreken, zal volgens mij wegvallen bij het merendeel van de Vlaamse bevolking zodra de straffe klimaatmaatregelen concreet worden.”
Er zijn natuurlijk maatregelen die meteen verschil zouden kunnen maken. 10 keer duurdere vliegtuigtickets, afschaffen van bedrijfswagens, over 3 jaar enkel nog elektrische auto’s , Vlaanderen wordt een lage-emissiezone, geen mazouttank aan huis, isolatie verplichten, iedereen moet overschakelen op gas of zonne-energie,… Maar daar zal de bevolking volgens hem nooit achter staan. Zeker niet als de maatregelen pijn doen en zwaar inhakken op het leven zoals je dat kent. Laat staan dat je er een internationale consensus voor vindt.
Dictatuur als enige oplossing?
“Ook de jongeren die nu op straat komen, zullen in de toekomst met dezelfde problemen geconfronteerd worden. Moesten we in een dictatuur leven, was het klimaatprobleem zo opgelost. Als er geen publieke opinie of verkiezingen zouden zijn, zouden we zo een eind maken aan de klimaatproblematiek. Politici zouden dan wel straffe maatregelen kunnen nemen. Het verbieden van rundsvlees is daar een voorbeeld van. Democratie werkt hier dus eigenlijk tegen straffe klimaatmaatregelen. Omdat ze gewoon de bevolking niet zal kunnen mobiliseren.”
“Er zijn ook absoluut dingen te winnen bij het verbeteren van het klimaat, begrijp me niet verkeerd. Steden zullen veel leefbaarder worden. Maar de angst bij mensen om te verliezen is groter dan het verlangen om dingen te winnen. Het probleem is zo ingewikkeld enerzijds binnen een samenleving en anderzijds tussen samenlevingen, dat het onoplosbaar wordt.”
~Interview~
‘Wij zijn geen geitenwollensokken of treehuggers, technologie maakt ons niet bang’
Valerie Del Re is ex-politica en directeur van Greenpeace. Ze deelt haar visie over de klimaatproblematiek en hoe die volgens haar kan worden opgelost.
No permanent friends, no permanent enemies
Greenpeace werkt aan een beter klimaat. Daarvoor organiseert het acties en campagnes. De acties die momenteel lopen zijn onder andere ‘Clean Air Now’ en de ‘Meat and Dairy’ campagne. Zo wil Greenpeace mensen aanzetten om samen aan een beter klimaat te werken. Wat ze niet doen is het voortrekken van politieke partijen. “We vinden het erg belangrijk om neutraal te blijven in het zoeken naar de beste oplossingen voor de klimaatproblematiek. De ene dag staan we te protesteren tegen een bepaald bedrijf en hun klimaatonvriendelijke maatregelen. De volgende dag zouden we hen bij een goede maatregel kei hard staan aanmoedigen.”
Ontkenning
Klimaat staat erg hoog op de agenda. Geen enkele politieke partij durft vandaag nog zeggen dat het niet belangrijk is. Er is nu nood aan het opstellen van een sterk klimaatbeleid. “We hebben nog 11 jaar om de opwarming van de aarde onder 1,5 graden Celsius te houden, anders worden de gevolgen onomkeerbaar. Er zijn steeds meer wetenschappers die daarvoor willen uitkomen. Ja, de klimaatopwarming is wel degelijk een probleem waar we vroeg of laat de gevolgen van zullen dragen. Het is aan de politici om maatregelen te nemen.”
Vage beleidsvoorstellen
Het verkiezingsprogramma rond klimaat van sommige partijen is erg vaag. “Bij sommige partijen botst het thema klimaat erg met hun klassieke verkiezingsthema’s. De partijen die vage standpunten innemen, zijn vaak diegene van wie het electoraat andere dingen gewoon is. Elke partij wil op het thema klimaat inspelen, maar zonder kiezers te verliezen. Dat is moeilijk. Creëren van een beleid is de grote opdracht van de overheid. “Er moet een eerlijk beleid komen, we willen climate justice. Vaak lopen ongelijkheid en klimaatschade gelijk. Linkse partijen zijn eerder geneigd daar een oplossing voor te zoeken en rechtse partijen geloven eerder in technologische oplossingen.”
Bestaat de oplossing?
“Ik geloof echt dat er een oplossing gevonden kan worden. Bij Greenpeace geloven we dat de mens een onderdeel is van de natuur. Dat wil niet zeggen dat we vies zijn van technologie. Wij zijn geen bende geitenwollensokken en ‘treehuggers’. Er moet een evenwicht zijn tussen de bereidheid om te veranderen van levensstijl en de technologische ontwikkeling. Technologie is geen heilige koe, we hebben geen tijd om op uitvindingen te wachten. We moeten nu beginnen werken aan het klimaat. Als er onderweg technologische dingen bijkomen die ons kunnen helpen, des te beter.”
Gevaar van dichtbij
De klimaatopwarming is niets nieuws. Toch staat ze net vandaag zo hoog op de agenda. “Mensen hebben een tijd in denial gezeten. Nu de effecten van klimaatopwarming duidelijk worden (warme zomers, hevige stormen) is er meer reden om ongerust te zijn. We zijn gemaakt om te reageren op gevaar dat dichtbij is. De generatie die nu protesteert is opgegroeid met de opwarming van de aarde. Hierdoor kijken ze er anders tegenaan.”
Internationaal probleem
Het klimaatprobleem overstijgt de grenzen van Europa. De hele samenleving zal dus een manier moeten vinden om samen te werken. “Er is een grote nood aan een internationaal draagvlak. Dat er binnen de landen van de EU momenteel veel populistische en nationalistische partijen aan de macht zijn, verontrust me. Die partijen mogen we de macht niet geven in Europa.”
De kracht van het collectief
Als individu kunnen we maar weinig veranderen. Daarom zijn er veel mensen die niet geloven in een oplossing. “Eén burger kan het verschil niet maken. De kracht van het collectief is enorm sterk. Wanneer de grootste groep van mensen zegt dat het anders moet, is de politiek verplicht om hen te volgen in onze democratie. Ook de kracht van het consumentengedrag is erg groot. Wanneer we allemaal stoppen met het kopen van slechte producten, kunnen de producenten niet anders dan veranderen van aanpak. Bij het collectief ligt dus de oplossing.”
Valerie Del Re wees ons op een erg interessant artikel dat Greenpeace publiceerde. Ze bekeken het stemgedrag van de verschillende partijen in het Europees Parlement over het klimaat. We geven hier graag een weergave van die resultaten. Zo leren we de partijen en hun ideeën beter kennen.
VIVA VITA VERDE 